Grand Central Terminal

Grand Central Terminal is een van de twee grote toegangspoorten tot New York die in de hoogperiode van het spoorwegtransport in de Verenigde Staten werden gebouwd. Het gebouw, daterend uit het begin van de 20e eeuw wordt tegenwoordig aanzien als een van de mooiste spoorwegstations ter wereld.
Grand Central Terminal, New York
Grand Central Terminal
Het monumentale spoorwegstation werd in de periode van 1903 tot 1913 gebouwd in opdracht van de New York en Harlem Railroad Company. Het is een prachtig Beaux-Arts gebouw dat dienst doet als een knooppunt voor reizigers waarbij treinen, metros, autoverkeer en voetgangers op een efficiënte manier met elkaar verbonden zijn. Het station bezit 67 sporen op twee verschillende niveaus.
Penn Station
Het andere, nog grootsere station dat toen werd gebouwd was het Penn Station, een indrukwekkend Beaux-Arts gebouw ontworpen door Charles McKim en beinvloed door de architectuur van de Thermen van Caracalla in Rome. In een daad van vandalisme werd het monumentale gebouw afgebroken en tussen 1963 en 1966 vervangen door een banaal ondergronds station met daarboven een torengebouw. Grand Central Terminal onderging bijna hetzelfde lot maar dankzij de nieuwe wetgeving in New York ter bescherming van historische monumenten - mede tot stand gekomen door de ophef over de afbraak van Penn Station - werd het gebouw van de vernieling gered.
Grand Central Station
Standbeeld van Cornelius Vanderbilt  voor de Grand Central Terminal, New York
Cornelius Vanderbilt
Het huidige gebouw is niet het eerste spoorwegstation dat hier aan 42nd Street en Park Avenue stond. Reeds in 1863 consolideerde Cornelius Vanderbilt - de ‘Commodore’ - spoorwegen zoals die van de Harlem Railroad en de New York Central Railroad. Hierdoor ontstond de noodzaak voor een groot spoorwegstation.

In 1869 gaf Vanderbilt de opdracht aan architect John B. Snook om het grootste station ter wereld te bouwen op een groot stuk grond aan 42nd Street. Het resultaat werd Grand Central Station genoemd, een grote stationshal dat bijna 200 meter lang, meer dan 60 meter breed en dertig meter hoog was. Maar de toename van het spoorwegverkeer en de rook uit de schoorstenen van de stoomtreinen zorgde ervoor dat er haast geen zicht was in de tunnel onder Park Avenue wat in 1902 een ongeluk veroorzaakte met 17 doden tot gevolg. De publieke verontwaardiging die er op volgde eiste een electrificering van de spoorwegen. Dit resulteerde in een wet die stoommachines in Manhattan vanaf 1910 verbood.
Een nieuw station
centrale klok in Grand Central Terminal
Centrale Klok
Kort na het ongeluk stelde de New York Central Railroad plannen op voor een nieuw, groter Grand Central Station. De kostelijke electrificering en bouw van het nieuwe station werd bekostigd door zogenaamde ‘air rights’. De Electrificatie maakte het mogelijk om alle treinsporen volledig te ondertunnelen. Ontwikkelaars konden hierboven torengebouwen neerplanten door een bedrag - de zogenaamde air rights - te betalen aan de spoorwegmaatschappij. Ook de lucht boven lage gebouwen kon verkocht worden waardoor men in de nabijheid hogere gebouwen mocht bouwen.

In 1903 werd er een wedstrijd uitgeschreven voor het ontwerp van het nieuwe Grand Central Station. Het architectenbureau van Reed en Stem werd hierbij uitgekozen. William K. Vanderbilt II, een van de afstammelingen van de ‘Commodore’ vroeg aan Warren en Wetmore om samen te werken met Reed en Stem. Laatstgenoemden waren hierbij verantwoordelijk voor het algemene ontwerp terwijl Warren en Wetmore de verantwoordelijkheid droegen voor de afwerking van de architecturale details en de algemene Beaux-Arts stijl.
Terminal City
Grand Central Terminal
Verhoogde weg die de auto's en
voetgangers van elkaar scheidt
Het project omvatte niet enkel de bouw van het spoorwegstation maar een heel complex inclusief kantoorgebouwen en appartementen dat bekend werd onder de naam ‘Terminal City’. Dit was een complex gemaakt volgens het ‘City in the City’ principe dat enkele decennia later ook toegepast werd bij het ontwerp van het Rockefeller Center.

Er werd speciaal gelet op de circulatie van het verkeer. Voetgangers en auto’s werden van elkaar gescheiden met behulp van speciale verhoogde rijbanen die het autoverkeer rond het stationsgebouw leidden.

De bouw van Grand Central Terminal duurde 10 jaar en kostte zo’n 80 miljoen dollar. Hierbij werden 180 gebouwen tussen 42nd en 50th street afgebroken, inclusief ziekenhuizen en kerken. Het station werd officieel ingehuldigd op zondag 2 februari 1913. Het zou nog tot 1927 duren vooraleer het station volledig operationeel zou zijn.
Een groots ontwerp
Sculptuur van Hercules, Mercurius en Minerva op het Grand Central Terminal in New York
Hercules, Mercurius en Minerva
De gevel aan de kant van 42nd Street is ontworpen in een prachtige Beaux-Arts stijl. Boven grote bogen geflankeerd door Corinthische zuilen bevindt zich een grote beeldengroep gemaakt door Jules-Alexis Coutain. De sculptuur is 15 meter hoog en toont Mercurius (god van de handel) geflankeerd door Minerva en Hercules (die mentale en morele sterkte vertegenwoordigen).

Binnenin is vooral de centrale zaal het meest indrukwekkend. Het is 143 meter lang, 49 meter breed en 46 meter hoog. Het plafond is beschilderd door de Franse kunstenaar Paul Helleu. Het ontwerp met de dierenriem is afkomstig van een middeleeuws manuscript. De afbeelding is omgekeerd geschilderd zodat men een zicht heeft op de sterren zoals god en niet de mens die zou zien.

centrale hall in Grand Central Terminal in New York
De centrale hal
Licht valt binnen door drie groten gebogen ramen met een hoogte van 23 meter. De magnifieke dubbele trap in Botticino marmer werd ontworpen naar het voorbeeld van de grote trap in de Opera Garnier in Parijs. Het verbindt de centrale zaal met de ingang aan Vanderbilt Avenue. De vloer van de zaal is van marmer uit Tennessee marmer, de muren zijn van stenen uit Caen.
Herontwikkeling
In 1994 werden LaSalle Partners en Williams Jackson Ewing door de Metropolitan Transportation Authority (MTA) uitgekozen om Grand Central Terminal te herontwikkelen. Ze werden gekozen vanwege hun eerdere succesvolle renovatie van een ander prachtig Beaux-Arts station, het Union Station in Washington, DC. Tijdens de restauratie die 197 miljoen dollar kostte werd er ook een grote metalen arend boven de nieuwe ingang aan Lexington Avenue en 43rd Street geplaatst. Deze arend versierde reeds in 1898 het allereerste Grand Cental Station.
440
newyork
grandcentralterminal